HÜSEYİN PINAR

Bizler, bu hayatta tıpkı nefes almak gibi, sürekli öğrenmeye de ihtiyaç duyuyoruz. Nefes almak bedenimizi canlı tutuyor; öğrenmek ise zihnimizi. Hayatın neresinde olursak olalım; ister büyük bir şirkette yönetici, ister devlet kurumunda bir çalışan, ister bir restoranda garson, belki bir okulda öğrenci ya da dağda koyun güden bir çoban, hepimizin ortak bir görevi var: Bilgiyi aramak ve kendimizi geliştirmek.

Mahmut Hoca’nın da (Kurgusal Karakter) dediği gibi, öğrenmek sadece dört duvar arasında olmaz. Aksine, hayat boyu süren bir yolculuk. Ve bu hayat yolunda karşımıza sürekli bir şeyler çıkıyor ve bizi bekleyen bir sürü şey var.

Çünkü hayat, yazılı olmayan bir kurala sahip: DAHA İYİ BİR GELECEK İÇİN, BİLGİYE ULAŞMAK ZORUNDAYIZ!

Bilgiyi bulmak, onu işlemek ve en önemlisi, öğrendiklerimizi hayatımıza katmak… İşte gerçek ilerleme bu.

Şimdi “Nasıl yapacağız?” sorusuna geldiğimizde basit bir arama bile size sayısız yol ve yöntem gösterebiliyor. Ancak bu yol ve yöntemlerde çoğu zaman gözden kaçan bir nokta var. Ve çoğu insan, bu noktanın aslında ne kadar önemli olduğunu fark etmiyor; ve bugün, bu noktayı daha iyi anlayabilmeniz için hepinizin bildiği bu oyunu getirdim.

Tıpkı bu kule gibi, öğrenme de birçok parçadan oluşuyor. Yapacağınız küçük bir hata, öğrenme sürecini yıkabiliyor. Bu kulede her sırada 3 önemli parça var ve bu üç parça bir araya geldiğinde denge korunuyor. İşte öğrenme de tam olarak böyle bir şey. Üç tane önemli parçayı bir araya getirdiğinizde, her şey değişebiliyor.

O halde ilk parçamızdan başlayalım: ÖĞRENME TEKNİĞİ

Bu teknik, sürecin yapı taşlarından biri ve doğru teknik olmadan bilgi genellikle aklımızda kalmaz. İnternette arama yaptığınızda karşınıza çıkan sayısız teknikler, işte bu kritik yapı taşından. Ama ne zaman bir YouTube videosunda bir öğrenme tekniği görsek ya da motive eden bir videoyla gaza gelip çalışmaya başlasak ya da bunları bir kenara bırakın, kendi bildiğimiz yöntemlerle oturup çalışma bile yapsak, genellikle bu çabamız ertesi günü görmüyor. Çünkü tek başına öğrenme tekniği yeterli değil.

Şimdi herkesin zorlandığı, o ikinci parçaya gelelim: ZAMAN YÖNETİMİ

Zamanı nasıl yönettiğimiz, öğrenmenin verimliliğini doğrudan etkiliyor. Eğer zaman yönetiminde iyi değilsek, dünyanın en iyi öğrenme tekniğini kullansak bile verimliliğimiz düşük olabiliyor. Ee sonuç? Sürdürülebilirlik olmuyor.

Ve son parça: VERİMLİLİK

Demek ki, bir çalışma yaparken ihtiyacımıza uygun bir öğrenme tekniği seçersek, zaman yönetimi için de doğru bir yöntem bulursak ve verimliliğimizi artıracak bir teknik ile bu üçünü bir araya getirirsek, daha etkili çalışır, daha etkili öğrenebiliriz. Buna başarının formülü diyebilirsiniz ama ben “başarının reçetesi” diyorum. Ve sizlere çok güzel bir sürpriz hazırladım ama öncesinde gelin ilk olarak bu 3 tane parçayı bir araya getirirken kullanacağımız 15 tane tekniğe bir göz atalım.

İlk olarak “Öğrenme Teknikleri” ile başlıyoruz.

Burada yer alan tekniklerin hepsi birbirinden farklı ve farklı öğrenme stillerine odaklanmış durumda. O yüzden sizler durumunuzu analiz ederek, ihtiyacınız olanı seçeceksiniz.

• SQ3R Methodu

İlk olarak SQ3R, beynimizi daha aktif bir öğrenici haline getiren etkili bir teknik.

İlk adımda çalışmanıza ufak bir göz atarak (Survey-Gözden Geçirme), başlıklar neler, alt başlıklar neler, bu çalışma tam olarak neyden bahsediyor, genel bir fikir ediniyorsunuz. Sonra, soru sorma (Question) aşamasına geçerek, çalışmanızla ilgili merak ettiğiniz soruları oluşturuyorsunuz. Ardından okuma (Read) aşamasında çalışmanızı dikkatlice okuyup bu sorulara cevaplar bulmaya çalışıyorsunuz. Okuduklarınızı tekrarlama (Recite) aşamasında kendi kelimelerinizle özetliyor veya yüksek sesle tekrar ediyorsunuz. Son olarak tekrar bir gözden geçirerek (Review), öğrendiklerinizi pekiştiriyorsunuz.

İşte bu beş adımlık süreç, bilgiyi zihnimize sadece taşımakla kalmıyor, orada kök salmasını da sağlıyor.

• Feynman Tekniği

Şimdi gelelim diğer tekniğimize: Feynman Tekniği

Bir konuyu gerçekten öğrenmenin en iyi yolu onu basitçe anlatabilmektir. İşte bu düşünce yapısına odaklanan bu teknikte, öğrenmek istediğimiz konu üzerine çalışıyoruz (Çalış). Sonrasında bu konuyu 8 yaşında bir çocuğa anlatıyormuş gibi açıklamaya çalışıyorsunuz (Basitçe Anlat). Ve bu açıklama sonrasında; nerede zorlandığınızı, anlamadığınız noktaları not alarak (Tekrar Çalış) tekrar çalışıyorsunuz. Son olarak konuyu tekrar basit bir şekilde anlatmaya çalışıyorsunuz (Basitleştirerek Tekrar Anlat). İşte bu dört aşamalı süreç, karmaşık bilgileri anlamaya veya öğrendiğiniz bir şeyi başkasına anlatmaya ihtiyacınız varsa, son derece güçlü bir araç.

• Aralıklı Tekrar (Spaced Repetition)

Aralıklı Tekrar Tekniği ise bilgiyi uzun vadeli hafızada tutmanın en etkili yollarından biridir. İlk başta daha sık, ardından zamanla giderek seyrekleşen aralıklarla çalışmanızı tekrar ediyorsunuz.

Örneğin, bir bilgiyi öğrendikten bir gün sonra ilk tekrarını yap, ilk tekrardan üç gün sonra ikinci tekrarını yap, ikinci tekrardan bir hafta sonra üçüncü tekrarını ve üçüncü tekrardan bir ay sonra yine diğer tekrarını yap. Ve bu döngü, bilginin zihninizde derinleşmesini sağlıyor ve bu zaman aralıklarını ihtiyacınıza göre ayarlayabiliyorsunuz.

• Zihin Sarayı Yöntemi (Method of Loci)

Şimdi gelelim benim en çok sevdiğim tekniklerden bir tanesine: Zihin Sarayı Yöntemi (Method of Loci).

Bu teknik karmaşık gibi gözükse de aslında oldukça basit ve eğlenceli bir yöntemdir. Özellikle ezber yapmanız gereken veya sıralı bilgileri hatırlamak zorunda olduğunuz durumlar için birebirdir. Diyelim ki ABCDE gibi sıralı bilgileri hatırlamak istiyorsunuz. İlk adım, zihninizde canlandırabildiğiniz bir yer seçmektir (Tanıdık Bir Yer Seç). Ben bir mekan seçtikten sonra, genellikle o mekanda yaptığım bir olay örgüsünü de ekliyorum, çünkü bilindik bir akışta olmak bilgiyi zihninize daha kolay getiriyor.

Örneğin evinizi seçtiniz. Sabah uyandığınızda ilk iş yatağınızı toplarken “A” bilgisini, ellerinizi yüzünüzü yıkarken “B” bilgisini, mutfakta kahvaltı yaparken “C” bilgisini hatırlatacak bir uyaran ekliyorsunuz (Bilgileri Yerleştir). Yani, her bilgi bir nesne ya da aksiyonla ilişkilendiriliyor. Zamanı geldiğinde, zihninizde bu yolu tekrar yürüyerek, o yerleştirdiğiniz her bilgiye kolayca erişebiliyorsunuz (Yolculuğa Çık ve Hatırla).

• Active Recall

Şimdi gelelim diğerine: Active Recall

Genellikle bizler bir şey öğrendikten sonra onu tekrar ederken ne yapıyoruz? Şöyle bir notlarımıza hızlı bir göz atarız, değil mi? İşte bu durum, bu tekniğe göre tamamen zaman kaybı. Bilgiyi sadece okuyarak veya göz gezdirerek tekrar etmek yerine, aktif olarak hatırlamaya çalışırsak, işte bu öğrenmemizi pekiştiriyor.

Önce notlarını tekrar edip, konuya çalışıyorsun (Bilgiyi Öğren). Ardından, notlarına bakmadan öğrendiğin bilgileri zihninde canlandırmaya çalışıyorsun (Hatırlamaya Çalış). Unuttuğun veya eksik hatırladığın yerleri fark edip yeniden bakıp ve tekrar öğreniyorsun (Unuttuğun Yerleri Tekrar Et). Sonrasında, bu süreci düzenli aralıklarla, aynı şekilde tekrar ederek bilgiyi pekiştiriyorsun (Düzenli Tekrar).

• Zihin Haritası Yöntemi (Mind Mapping)

Şimdi gelelim benim de sık bir şekilde kullandığım, bu parçamızdaki son tekniğimize: Zihin Haritası Yöntemi (Mind Mapping)

Bu yöntemde bilgiyi görsel bir şekilde düzenleyerek, karmaşık bilgileri daha net ve anlaşılır hale getiriyorsunuz. Ana fikri kağıdın ortasına yazıp, etrafına dallar ekleyerek alt fikirleri ve detayları ekliyorsunuz. Renkler, resimler veya kısa kelimeler ekleyerek haritanızı daha zengin ve hatırlanabilir hale getirebiliyorsunuz, burada tamamen sizin yaratıcılığınıza kalmış.

Bu yöntem proje planlamasından ders çalışmaya, sunum hazırlamaktan beyin fırtınasına kadar geniş bir yelpazede kullanılabiliyor. Aynı zamanda, bilgiyi organize etmek ve düzenli tekrarlar yapmak için de etkili bir araçtır.

Şimdi burada yer alan tüm teknikler;

• Okuma ve Anlama (SQ3R Methodu),

• Kavramları Anlama ve Anlatma (Feynman Tekniği),

• Uzun Vadeli Hatırlama (Spaced Repetition, Method of Loci, Active Recall),

• Görsel ve Kavramsal Organizasyon (Mind Mapping) gibi birçok öğrenme sürecinde etkili ve kapsayıcıdır.

Şimdi ne demiştik, öğrenme teknikleri, 3 önemli parçamızdan sadece bir tanesi. Şimdi gelelim ikinci önemli parçamıza: ZAMAN YÖNETİMİ TEKNİKLERİ

• İlk teknik Pomodoro.

Odaklanmayı artırarak zamanı verimli kullanmayı hedefleyen güzel bir tekniktir. Görevlerinizi 25 dakikalık çalışma aralıklarına (Pomodoro) bölüyorsunuz ve her 25 dakikalık çalışmanın ardından 5 dakikalık kısa bir mola veriyorsunuz. Bu ufak mola sayesinde zihniniz dinç kalıyor ve verimliliğiniz artıyor. Bu şekilde dört Pomodoro tamamladığınızda 15-30 dakikalık uzun bir mola yapıyorsunuz. Bu döngü, çalışma sürecini yönetmenize yardımcı olurken, inanın bana zihinsel yorgunluğunuzu çok azaltıyor. Özellikle sınav hazırlıkları, yoğun odaklanma gerektiren işler ve projeler için etkili bir teknik.

• Şimdi gelelim Eisenhower Matrisi’ne.

Bazen çok fazla yapılması gereken şeye sahip olduğumuzda adım atamıyoruz. Ted ve Marshall’ın (How I Met Your Mother TV Series) yaptığı gibi gelecekteki kendimize bu sorumlulukları bırakıyoruz. Haliyle gelecekteki biz de bu sorumluluklara hazır olmadığı için, o ne yapıyor? O da gelecekteki kendine bırakıyor. İşte bu noktada, bu teknik sayesinde görevleri aciliyet durumlarına göre bir sıraya koyarak ertelemiyoruz.

Görevler dört kategoriye ayrılır:

1. Acil ve önemli: Hemen yapılması gereken işler.
2. Acil değil ama önemli: Planlanması gereken görevler.
3. Acil ama önemli değil: Ertelenmesi veya devredilmesi gereken işler.
4. Ne acil ne de önemli: Vazgeçilmesi veya ertelenmesi gereken görevler.

Günlük işlerden iş yönetimine kadar birçok alanda kullanılabiliyor ve öncelikli işlere odaklanmayı sağlıyor.

• Gelelim Time Blocking tekniğine.

Aslında farkında olmadan bu yöntemi hepimiz yapmışızdır. Yapılması gereken görevleri, günün belirli zaman dilimlerine ayırarak, zamanı verimli kullanmayı hedefliyoruz. Her görev, belirlenen zaman bloklarına ayrılıyor ve bu blok süresince sadece o işe odaklanıyoruz. Görev tamamlandıkça bir sonraki bloktaki işe geçiyoruz ve görevler arasında kısa ya da uzun molalar verebiliyoruz. Bu teknik, özellikle yoğun günlerde ve belirli bir süre içinde bitirilmesi gereken işler için son derece iyi bir teknik.

• Şimdi son tekniğimiz Eat That Frog.

Mantığı çok basit. Günün en önemli veya en zor işini hemen yapıyorsunuz ve geriye kalan işler çok daha kolay geliyor; zihniniz bu işin ağırlığından kurtuluyor. Bu teknik, ertelemeyi azaltıyor, büyük görevlerle başa çıkma konusunda özgüven artırıp, üretkenliği yükseltiyor. Özellikle büyük projelerle uğraşırken veya zorlu görevlerle baş etmeniz gerektiğinde iyi bir yöntem.

Ve burada yer alan tüm teknikler:

• Kısa Süreli ve Yoğun Odaklanma Gerektiren Görevler (Pomodoro Tekniği),

• Birden Fazla Görevi Sıralayabilmek ve Acil Olanlarla İlgilenebilmek (Eisenhower Matrisi, Eat That Frog),

• Günlük Program (Time Blocking),

• Uzun Süreli Planlama Gerektiren Görevler (Time Blocking) için birebir ve kapsayıcıdır.

Ve şimdi gelelim son parçamızdan, son tekniklerimize: VERİMLİLİK TEKNİKLERİ

• GTD (Getting Things Done)

İşleri daha küçük ve yönetilebilir parçalara ayırarak organize etmeye dayalı bir verimlilik sistemidir. Öncelikle, kafanızda yer alan tüm işleri bir çıkartarak, listeye yazıyorsunuz (Capture). Ardından, bu görevleri gözden geçirip, gerçekten hangilerinin yapılması gerektiğine karar veriyorsunuz (Clarify). Sonra görevleri kategorilere ayırıp, önem sırasına göre planlıyorsunuz (Organize). Düzenli aralıklarla bu listeyi gözden geçirip, güncellemeler yapıyorsunuz (Reflect). Son olarak, görevleri sırayla yerine getirerek harekete geçiyorsunuz (Engage). Özellikle birden fazla proje veya görevle uğraşanlar için bu yöntem zihinsel yükü hafifletiyor ve işleri düzenleyip üretkenliği artırıyor.

• Kanban

Şimdi gelelim benim de gün başlangıcı ve gün sonu değerlendirmeleri yaparken kullandığım bir tekniğe. Bu teknik ile işleri üç ana kategoriye ayırıp:

• “Yapılacaklar”

• “Yapılıyor”

• “Tamamlandı”

İlerleyişi daha net bir şekilde görüyorsunuz. Görevleri durumuna göre sütunlar arasında taşıyabiliyorsunuz ve böylece işlerin ne aşamada olduğunu görsel olarak takip edebiliyorsunuz. Bu sayede iş akışınız iyileşirken, görevleri daha kolay organize ediyorsunuz ve bu da motivasyonunuzu artırıyor. Özellikle proje yönetimi, takım çalışmaları ve kişisel görev takibi için çok iyi.

• 2-Minute Rule

Şimdi gelelim hepinizin çok seveceği İki Dakika Kuralı. GTD sisteminin bir parçası olarak basit ve etkili bir verimlilik kuralı. Eğer bir işin tamamlanması iki dakikadan az sürüyorsa, onu hemen yaparak küçük işlerin birikmesini önlüyorsunuz. Bu sayede zihinsel olarak bir yükten kurtuluyorsunuz ve büyük işlere daha rahat odaklanabiliyorsunuz.

• 90 Dakikalık Çalışma Döngüsü

Sıradaki tekniğimiz 90 Dakikalık Çalışma Döngüsü. İlk olarak bir görev belirliyorsunuz (Görev Seç), ardından 90 dakika boyunca aralıksız çalışıyorsunuz (Çalış). Bu sürenin sonunda ihtiyaca göre 15-20 dakikalık bir mola veriyorsunuz (Mola) ve ardından yeni bir döngüye başlıyorsunuz (Tekrar Çalış). Bu yöntem, özellikle uzun süreli odaklanma gerektiren, yaratıcı ve derin çalışma isteyen işler için idealdir.

• SMART Goals

Gelelim son tekniğimize. Eğer hedef belirleme konusunda zorlanıyorsanız, bu teknik tam size göre. Öncelikle, ne yapmak istediğinizi netleştirerek (Specific) başlıyorsunuz. Ardından, ilerlemenizi takip edebilmeniz için hedefinizi ölçülebilir bir hale getirmeniz gerekiyor (Measurable). Hedefinizin ulaşılabilir ve gerçekçi olduğundan emin olduktan sonra (Achievable), bunu uzun vadeli amaçlarınızla ilişkilendiriyorsunuz (Relevant). Son olarak, hedefinize bir zaman sınırı koyarak (Time-Bound), bu hedefe ulaşmak için rotayı belirliyorsunuz. Bu yöntem, büyük hedefleri daha küçük ve yönetilebilir adımlara bölerek başarıya ulaşmanı kolaylaştırıyor.

Ve buradaki tüm teknikler;

• Birden Fazla Görevle Uğraşmak (Getting Things Done),

• Takım-Bireysel Çalışma ve Proje Yönetimi (Kanban),

• Küçük Görevler (2-Minute Rule),

• Uzun Süreli Odaklanma Gerektiren Çalışmalar (90 Dakikalık Çalışma Döngüsü)

• Belirli ve Ulaşılabilir Hedefler Belirlemek (SMART Goals) için birebir ve kapsayıcıdır.

ŞİMDİ GELELİM SÜRPRİZİMİZE!

Sizler için açıklama kısmından ücretsiz bir şekilde indirebileceğiniz bu taslağı oluşturdum (Başarının Reçetesi (Turkish: A3 – English: A3).

Konuştuğumuz tüm teknikler burada yer alıyor ama onları tanımlayabilecek çok az bilgiler var. Bunu yapma sebebim ise bu videoyla sınırlı kalmayıp, gidip onları araştırarak bilginizi artırmanızı istemem. Ve burada sizlerin kendi tekniklerinizi ekleyerek taslağı daha iyi hale getirebilmeniz için de boşluklar bıraktım. En alt kısımda ise önümüzdeki son 3 ayın takvimi var. Burada haftalık olarak hedefler belirleyip, değerlendirmeler yapabilir ve ilerleyişinizi kontrol edebilirsiniz. Özellikle takvimin sağ en altına bu yılı değerlendirmeniz ve 2025 yılı için güzel hedefler belirlemeniz konusunda bir görev bıraktım.

Ve ne zaman çalışmaya oturursanız ve bu taslağa ihtiyacınız olursa, önce durumunuzu bir analiz edin. Hangi tekniklere ihtiyacınız olduğunu belirleyin. Bu arada, tüm parçalardan teknik almak zorunda değilsiniz bu arada; o an eğer sadece bir tanesine ihtiyacınız varsa, bir tane alın. Eğer her parçadan ihtiyacınız varsa, her parçadan alabilirsiniz. İsterseniz teknikleri birbirleriyle harmanlayarak, yeni bir teknik bile oluşturabilirsiniz. Tamamen size kalmış.